Internationale aspecten procesrecht

Inleiding internationale aspecten procesrecht

Wanneer in een procedure partijen betrokken zijn, die in verschillende landen gevestigd zijn, dan doen zich allerlei vraagstukken voor. Ook wanneer er sprake is van partijen, die in hetzelfde land gevestigd zijn, maar vermogensbestanddelen in een ander land aan de orde zijn, of de executie in het buitenland moet plaatsvinden, komen vragen naar internationaal (proces)recht aan de orde.

Deze pagina brengt deze vraagstukken naar onderwerp in kaart. In de subpagina’s worden deze onderwerpen meer in detail behandeld.

IPR

Dit rechtsgebied noemen juristen het Internationaal Privaatrecht (IPR). Dit omvat zowel de vraag, welk rechtsstelsel op een bepaald geval van toepassing is. Is Nederlands recht van toepassing? Of het recht van een ander land, waar de betreffende juridische kwestie raakvlakken mee heeft?

Dit is de vraag naar het toepasselijk recht. Juristen noemen dit de vraag naar het “materiële recht”, dat op de kwestie van toepassing is. Daarnaast is er de vraag naar het “formele” recht, en dan met name het procesrecht. Dit laatste onderwerp komt hier aan de orde.

Het paradoxale van het IPR is, dat dit in zichzelf bezien Nederlands recht is: iedere wetgever bepaalt zelf, welke regels gehanteerd moeten worden om te bepalen wel recht op een juridisch vraagstuk toepasselijk is (materieel IPR), welke rechter bevoegd is van een internationaal geschil kennis te nemen (internationale rechtsmacht), of een buitenlands vonnis in Nederland erkend en ten uitvoer gelegd (geëxecuteerd) kan worden, en op welke wijze betekening van processtukken moet plaatsvinden.

Wanneer een procedure bij de Nederlandse rechter aanhangig gemaakt wordt, zal deze die vragen dus beslechten aan de hand van het Nederlandse IPR. Wanneer in een geschil tussen een Nederlander en een Zwitser de rechter in het ene of het andere land wordt benaderd, kunnen de uitkomsten dus verschillen en zelfs strijdig met elkaar zijn. Dat leidt dan weer tot processuele problemen, die het geschil niet oplossen maar alleen maar complexer maken.

Internationale verdragen

Om te voorkomen dat de uitkomsten onvoorspelbaar worden, omdat rechters in verschillende landen die vragen anders beantwoorden, zijn er tal van internationale verdragen gesloten, zowel bilateraal als tussen meerdere landen samen. Binnen de EU zijn die verdragen inmiddels verheven tot Europese Verordeningen, die binnen de gehele EU gelden.

Europese IPR wetgeving

Door het onafgebroken streven van de EU naar afstemming van de verschillende rechtsstelsels van de EU-Lidstaten is er door de jaren heen inmiddels zeer veel bereikt, om problemen als gevolg daarvan zoveel mogelijk weg te nemen. In 1980 was het niet mogelijk een vonnis van een Nederlandse rechter eenvoudig ten uitvoer te leggen in Duitsland. Hetzelfde geldt nog steeds voor niet EU-landen, zelfs voor “beschaafde” landen zoals Zwitserland en de VS.

De EU heeft tal van Europese regels van internationaal (proces)recht opgesteld, die binnen de EU  van kracht zijn. Deze regels bestrijken de volgende terreinen:

  • IPR vraagstukken naar toepasselijk recht
  • afspraken over erkenning van vonnissen
  • afspraken over internationale betekening en executie
  • speciale Europese procedures, waarmee de burger eenvoudiger toegang krijgt tot de rechterlijke macht in de EU-Lidstaten en een vonnis verkrijgt, dat in alle EU-Lidstaten uitvoerbaar is

De gemiddelde burger onderkent te weinig, wat de waarde is van deze regelgeving binnen de EU. De Brexit zal mede tot gevolg hebben, dat al deze regels niet langer van toepassing zullen zijn. Een vonnis van een rechter binnen de EU zal lastiger uitvoerbaar worden in het Verenigd Koninkrijk en omgekeerd.

Buiten de EU

Zodra er een geschil is tussen partijen binnen de EU, dan gelden de Europese IPR Verordeningen. Buiten de EU geldt nog steeds wat wij noemen het “commune Nederlandse IPR”, waarbij per land verschillend internationale verdragen een rol kunnen spelen.

Zoals het Beslagverdrag zeeschepen (Brussel, 10 mei 1952, Trb. 1981, 165).

Andere relevante pagina’s

Verdragen burgerlijk procesrecht en executierecht

Rechtsmacht

Exequatur en executie buitenlands vonnis

Europese procedures

Europese insolventieverordening

Europees Executieverdrag – EEX-Vo (herschikt)

Voor een aantal Europese incassoprocedures kan worden verwezen naar het WP Blog van mrmdevries:

EET Europese executoriale titel

EBB Europees betalingsbevel

EPVG Europese procedure voor geringe vorderingen

[MdV, 20-02-2017; bijgewerkt 4-04-2018]

 

[Totaal: 0    Gemiddelde: 0/5]

Commentaar bij het Nederlands (burgerlijk) recht: BW, Rv. en Fw.