Verbintenissenrecht (Boek 6 B.W.)

Inleiding verbintenissenrecht

Het vermogensrecht wordt in twee hoofdonderdelen ingedeeld: het verbintenissenrecht en het goederenrecht.

Wat omvat het verbintenissenrecht?

Het verbintenissenrecht omvat een heel groot deel van het vermogensrecht, waar iedereen dagelijks mee te maken heeft.

Wat is een verbintenis?

Een “verbintenis” is een specifieke juridische term, die door juristen wordt gedefinieerd als een “afdwingbare juridische verplichting”. Bij voorbeeld de verplichting die ontstaat uit een afspraak. De verbintenis verschilt echter van een “gewone” niet-juridische verplichting, doordat die bindend is en je naar de rechter kunt stappen om de verbintenis af te dwingen. Als je met een vriend(in) afspreekt  om te gaan stappen, dan is dat niet een juridische verbintenis. De afspraak is niet juridisch afdwingbaar. Die niet-juridisch afdwingbare afspraken noemen we wel “morele verplichtingen”. Het is moreel niet verantwoord (niet fatsoenlijk) om die afspraken niet na te komen, maar je kunt er niet om voor de rechter gesleept worden. Meestal is dat pas als met afspraken geld of een op geld waardeerbaar (oftewel een vermogensrechtelijk) belang gemoeid is. Dan worden verplichtingen juridische verbintenissen.

Verbintenissen ontstaan enerzijds binnen het contractenrecht (ook wel genaamd overeenkomstenrecht) en anderzijds het aansprakelijkheidsrecht.

Wat is contractenrecht?

Het overeenkomsten- of contractenrecht gaat zoals de term al zegt over contracten/overeenkomsten. Dat zijn twee of meerzijdige juridisch bindende afspraken, die je hetzij mondeling hetzij schriftelijk kunt maken. Daaruit ontstaan verbintenissen.

Wat is aansprakelijkheidsrecht?

Een andere ontstaansgrond voor verbintenissen is aansprakelijkheid. Daarmee wordt bedoeld wanneer er een schadevergoedingsplicht ontstaat zonder dat er een contractuele relatie (een afspraak) is, waarmee die verbintenis wordt aangegaan. Het meest eenvoudige voorbeeld van een verbintenis uit aansprakelijkheid is de verplichting om schade te vergoeden die je iemand anders hebt toegebracht, bvb. bij een aanrijding. Maar er zijn uiteraard vele andere manieren waarop aansprakelijkheid kan ontstaan. Naast het toebrengen van schade aan personen of goederen (bezittingen) zijn er ook veel verschillende wettelijke bepalingen, die een aansprakelijkheid in het leven roepen. Bij voorbeeld de bestuurdersaansprakelijkheid bij rechtspersonen, of de werkgeversaansprakelijkheid. Zo zijn er veel meer voorbeelden op te noemen.

Lees ook de blogpost over de vraag of een mondeling contract geldig is. En de blogpost over de onrechtmatige daad.

Subpagina’s verbintenissenrecht

In de hieronder opgesomde pagina’s wordt nader ingegaan op de verschillende onderdelen van het verbintenissenrecht.

Algemene regeling verbintenissenrecht

In dit onderdeel van de wet zijn algemene regels opgenomen over verbintenissen, ongeacht of die ontstaan uit een overeenkomst of uit aansprakelijkheid.

Overeenkomstenrecht (= contractenrecht) (algemeen deel)

In dit deel van de wet zijn algemene regels opgenomen die gelden voor alle overeenkomsten. Tenzij er een bijzondere regel is voor een bepaald soort overeenkomst. In het recht geldt namelijk, dat de bijzondere regel voorgaat op de algemene regel.

Er zijn evenzoveel overeenkomsten denkbaar als mensen met elkaar kunnen verzinnen. Dit noemen we “onbenoemde contracten”. Alleen als die een wettelijk verboden afspraak bevatten zijn het geen geldige contracten. Bvb. de afspraak om samen te gaan inbreken.

Bijzondere overeenkomsten (benoemde contracten)

Naast het algemene deel van het overeenkomstenrecht heeft de wetgever een aantal veel voorkomende overeenkomsten een specifieke regeling in de wet opgenomen. Bekende en al zeer lang bestaande voorbeelden zijn de koopovereenkomst en de arbeidsovereenkomst. Soms worden daar ook nieuwe regelingen aan toegevoegd. Meer recente voorbeelden zijn bvb. de reisovereenkomst en de medische behandelingsovereenkomst. Deze speciale regelingen noemen we de “benoemde contracten”.

Deze regelingen bevatten vaak uitzonderingen op het algemene regels van het overeenkomstenrecht. Die uitzonderingen gaan dan voor op de algemene regels.

Links naar andere pagina’s over verbintenissenrecht

Overeenkomstenrecht

Verbintenissen uit andere bron

Aansprakelijkheidsrecht

[MdV, 7-12-2015]

[Totaal: 2    Gemiddelde: 3.5/5]

Commentaar bij het Nederlands (burgerlijk) recht: BW, Rv. en Fw.