LawyrupBurgerlijk wetboekAlgemeen deel vermogensrecht (Boek 3 B.W.)Algemene bepalingen vermogensrecht (Titel 1, Boek 3 B.W.)Inschrijvingen registergoederen (Afd. 2, Titel 1, Boek 3 B.W.)

Openbare registers

Art. 3:16 lid 1 B.W. bepaalt, dat er openbare registers worden bijgehouden, waarin feiten die van belang zijn voor de rechtstoestand van “registergoederen” worden bijgehouden.

In lid 2 wordt bepaald, dat bij wet wordt bepaald welke registers dit zijn. Voorts wordt bij wet geregeld:

– waar en op welke wijze een inschrijving in de registers kan worden verkregen;

– welke stukken daartoe aan de bewaarder moeten worden aangeboden;

– wat deze stukken moeten inhouden;

– hoe de registers worden ingericht;

– hoe de inschrijvingen daarin geschieden, en

– hoe de registers kunnen worden geraadpleegd.

Kadasterwet

Eén van de belangrijkste registers is het Kadaster. De inrichting en registratie in het Kadaster is geregeld in de Kadasterwet. In art. 8 lid 1 aanhef en sub a Kadasterwet is bepaald, dat er een register wordt bijgehouden van onroerende zaken, schepen en luchtvaartuigen.

De Dienst stelt nadere regels voor de registratie. In art. 46 lid 1 Kadasterwet is bepaald, dat ook algemene voorwaarden, modelreglementen en andere stukken die betrekking hebben op ingeschreven registergoederen, kunnen worden ingeschreven.

In Titel 1, Hoofdstuk 3 Kadasterwet wordt de basisregistratie met betrekking tot onroerende zaken – en de eigendomsrelatie daarvan – geregeld. De registratie voor schepen is geregeld in Hoofdstuk 5 Kadasterwet. En die voor luchtvaartuigen in Hoofdstuk 6 Kadasterwet.

In te schrijven feiten m.b.t. de rechtstoestand

Art. 3:17 B.W. bepaalt nader, welke (andere) feiten er kunnen worden ingeschreven. De bewaarder verstrekt de aanbieder van in te schrijven stukken een ontvangstbewijs (art. 3:18 B.W. ).

Gang van zaken inschrijving

In art. 3:19 B.W. en art. 3:20 B.W. wordt de verdere gang van zaken rond de inschrijving uitgewerkt. Als de stukken compleet zijn, schrijft de bewaarder deze direct in. Hij kan incomplete stukken weigeren en aanvulling vragen.

Rangorde van inschrijving

Voor de rechtsgevolgen van de inschrijving kan de rangorde in de praktijk groot verschil uitmaken. In art. 3:21 B.W. wordt nader ingegaan op de rangorde. In beginsel wordt de rangorde van inschrijving bepaald door de volgorde der tijdstippen van inschrijving (lid 1). Bij gelijktijdige aanbieding is datum en tijdstip van de in te schrijven akte bepalend (lid 2).

Betwisting ingeschreven feit

Eenmaal ingeschreven kan het ingeschreven feit niet meer worden betwist door de procedure van inschrijving te betwisten (art. 3:22 B.W.).

Goede trouw verkrijger registergoed

Een verkrijger kan zich niet op goede trouw beroepen als uit raadpleging van het register zou zijn gebleken dat de rechtstoestand in de weg stond aan de verkrijging (art. 3:23 B.W.).

Procedures rond inschrijving

In de art. 3:24 B.W. tot en met art. 3:29 B.W. zijn enkele regels gegeven inzake de betwisting van de juistheid van inschrijvingen.

Verklaring vorderen inzake recht op een registergoed

Degeen die beweert een recht op een registergoed te hebben, kan alle belanghebbenden bij openbare oproeping, en daarnaast hen die als rechthebbende of beslaglegger op dat goed ingeschreven staan, ieder bij name dagvaarden om te horen verklaren dat hem het recht waarop hij aanspraak maakt, toekomt. Alvorens een zodanige eis toe te wijzen, kan de rechter de maatregelen bevelen en de bewijsopdrachten doen, welke hij in het belang van mogelijke niet-verschenen rechthebbenden nuttig oordeelt (art. 3:27 lid 1 B.W.).

Een krachtens dit artikel verkregen verklaring wordt niet in de registers ingeschreven, voordat het vonnis (vgl. art. 3:301 B.W.) in kracht van gewijsde is gegaan. Verzet tegen dit vonnis is niet mogelijk, andere rechtsmiddelen wel.

Belangrijk is er op te letten, dat een rechtsmiddel tegen een dergelijk vonnis binnen 8 dagen moet worden ingeschreven, op straffe van niet-ontvankelijkheid (zie de pagina Rechtsvorderingen).

Verklaring van waardeloosheid inschrijving

Is een inschrijving waardeloos, dan zijn degenen te wier behoeve zij anders zou hebben gestrekt, verplicht van deze waardeloosheid aan hem die daarbij een onmiddellijk belang heeft, op diens verzoek een schriftelijke verklaring af te geven. De verklaringen vermelden de feiten waarop de waardeloosheid berust, tenzij de inschrijving een hypotheek of een beslag betreft (art. 3:28 lid 1  B.W.).

Wanneer de betrokkenen die verklaring niet willen geven, kan de waardeloos verklaring worden gevorderd voor de rechter (art. 3:29 lid 1 B.W.). Belangrijk is ook hier om er op te letten, dat een rechtsmiddel tegen een dergelijk vonnis binnen 8 dagen moet worden ingeschreven, op straffe van niet-ontvankelijkheid (zie de pagina Rechtsvorderingen).

Staat aansprakelijk

Als iemand zijn recht verliest door een verkeerde inschrijving in de zin van art. 3:30 B.W., dan is de Staat aansprakelijk.

Nederlandse notaris

Als de wet een notariële akte voorschrijft, dan wordt bedoeld een Nederlandse notaris art. 3:31 B.W..

Relevante jurisprudentie

Rb. Noord Holland 15 januari 2014 – derde niet benadeeld door onjuiste inschrijving, notaris en Kadaster niet aansprakelijk.

Relevante links

Auteur & last edit

[MdV, 19-07-2018; laatste bewerking 26-06-2021]

Over Lawyrup

De website van Lawyrup bevat knowhow over vermogensrecht, civiel proces- en executierecht en insolventierecht. Elke Paragraaf, Afdeling, Titel en Boek van de wet heeft een pagina. Elke pagina geeft een toelichting op de wet met links naar de actuele wettelijke bepalingen op “wetten overheid”. Daarnaast behandelt Lawyrup de bijbehorende relevante rechtspraak met ECLI-links.