LawyrupBurgerlijk wetboekBijzondere overeenkomsten (Boek 7 B.W.)Opdracht (Titel 7, Boek 7 B.W.)Opdracht in het algemeen (Afd. 1, Titel 7, Boek 7 B.W.)

Opdracht in het algemeen (Afd. 1, Titel 7, Boek 7 B.W.)

Inleiding opdracht in het algemeen

De algemene bepalingen met betrekking tot de overeenkomst van opdracht zijn te vinden in Afd. 1, Titel 7, Boek 7 B.W.. Deze bepalingen gelden in beginsel – tenzij in de afzonderlijke regelingen voor die specifieke vormen anders is bepaald – op alle vormen van opdracht van toepassing. De afdeling omvat 14 artikelen (art. 7:400 B.W. tot en met art. 7:413 B.W.).

Opdracht in het algemeen (Afd. 1, Titel 7)

De 1e afdeling van Titel 7 bevat een algemene (en tevens zeer globale) regeling van de overeenkomst van opdracht. De opdracht bestrijkt een zeer wijd terrein van mogelijke soorten van dienstverlening, waaronder ook bvb. de rechtsbijstand door een advocaat, een notaris en een assurantietussenpersoon. Juist vanwege dit wijde terrein en het uitgangspunt van contractsvrijheid en gelijkwaardigheid van de contractspartijen is de regeling globaal en summier. Bij de uitleg moet ook soepel worden omgegaan met de wettelijke regels, om die vrijheid niet onnodig te beknotten.

De overeenkomst van opdracht wordt in art. 7:400 lid 1 B.W. als volgt gedefinieerd:

“De overeenkomst van opdracht is de overeenkomst waarbij de ene partij, de opdrachtnemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst werkzaamheden te verrichten die in iets anders bestaan dan het tot stand brengen van een werk van stoffelijke aard, het bewaren van zaken, het uitgeven van werken of het vervoeren of doen vervoeren van personen of zaken”.

Kwalificatie van de opdracht t.o.v. andere overeenkomsten

De overeenkomst is zodoende vooral negatief gedefinieerd door deze af te zetten tegen andere benoemde contracten. Het is een overeenkomst, waarbij de ene partij de verplichting op zich neemt om een prestatie (een dienst) voor een ander te verrichten. Vandaar dat de overeenkomst vroeger ook wel werd aangeduid als de overeenkomst van “dienstverlening”.

Waarbij die overeenkomst niet te kwalificeren is als:

– een arbeidsovereenkomst

– een aannemingsovereenkomst

– bewaargeving

– een overeenkomst om werken uit te geven

– een vervoersovereenkomst

Arbeidsovereenkomst

Het wezenlijke verschil met de arbeidsovereenkomst is het ontbreken van een gezagsverhouding. De opdrachtnemer treedt op als een zelfstandig opererende opdrachtnemer. Anderzijds zal hij zich wel enige rekenschap moeten geven van de wensen van de opdrachtgever uiteraard. Met name om de opdracht ook fiscaal te onderscheiden van een dienstverband is er een zeker spanningsveld tussen opdracht en arbeidsovereenkomst, wanneer een opdrachtnemer niet meerdere opdrachtgevers heeft. Per 1 mei 2016 is in dit verband de zgn. DBA overeenkomst geïntroduceerd onder afschaffing van de VAR-verklaring. De opdrachtgever en opdrachtnemer kunnen nu werken met modelverklaringen van de fiscus (zie website Belastingdienst).

Overigens zien die modellen alleen op de fiscale aspecten (risico van loonheffing omdat de relatie als arbeidsovereenkomst beschouwd wordt). Het is echter zeker aan te raden een eigen overeenkomst te laten opstellen door een specialist, omdat daarin ook andere zaken (zoals relatie- en concurrentiebeding etc. geregeld kunnen worden). Daar houden de modellen van de fiscus zich niet mee bezig uiteraard.

Aannemingsovereenkomst e.a.

Het verschil met de aannemingsovereenkomst zit hem er in, dat de opdracht niet inhoudt het tot stand brengen van een (bouw)werk. Ook de verschillen met de andere benoemde overeenkomsten komen tot uitdrukking in hun specifieke eigenschappen.

Toch kan er onduidelijkheid bestaan over de vraag of een overeenkomst, die een gemengd karakter heeft, een overeenkomst van opdracht is of toch een ander benoemd contract.

Kwalificatie t.o.v. specifieke vormen van opdracht

Behalve het onderscheid tussen een overeenkomst van opdracht en een overeenkomst van aanneming van werk of een arbeidsovereenkomst kan zich ook de vraag voordoen, of een overeenkomst een algemene vorm van opdracht is of één van de specifieke vormen van opdracht, zoals de agentuurovereenkomst of de bemiddelingsovereenkomst, waarvoor afwijkende eigen regels gelden.

Die vraag deed zich voor in de zaak die leidde tot het vonnis van Rb. Midden Nederland van 15 juni 2016. Het ging hier om de betaling van een factuur van een opdrachtnemer, die voor een textiel-label gewerkt had. De opdrachtgever wilde niet betalen en beriep zich in reconventie op de opzegbepalingen van agentuur. De rechtbank wees dit van de hand; de gemengde overeenkomst werd gekwalificeerd als “algemene” opdracht, ter bescherming van de opdrachtnemer.

Zorgplicht opdrachtnemer (maatstaf)

In art. 7:401 B.W. is bepaald, dat de opdrachtnemer bij de uitvoering van de opdracht de zorg van een goed opdrachtnemer in acht moet nemen.

De opdracht aan een assurantietussenpersoon is ook een vorm van de overeenkomst van opdracht. Wanneer bij de taakuitoefening door de assurantietussenpersoon fouten gemaakt worden, kan dit tot aanzienlijke schade leiden als daardoor een dekking, die de opdrachtgever verwachtte te kunnen ontlenen aan een afgesloten verzekering blijkt te ontbreken.

In de rechtspraak is als norm voor de goede taakvervulling van de assurantietussenpersoon de algemene norm geformuleerd: “een assurantietussenpersoon tegenover zijn opdrachtgever de zorg betrachten die van een redelijk bekwaam en een redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht”. Deze norm geldt overigens voor alle dienstverleners. Hier kan dus ook worden ingevuld: advocaat, notaris enz..

In het vonnis van Rb. Dordrecht d.d. 21 september 2011 (De Hypotheker Dordrecht/NN) kwam de vraag aan de orde, voor wiens rekening het kwam dat de koopsom van de bij het afsluiten van de hypotheek afgesproken “woonlastenverzekering” door de notaris niet aan de verzekeraar was uitbetaald. Dat bleek niet de schuld van de notaris, maar van de tussenpersoon. Deze trachtte nog onder de aansprakelijkheid uit te komen met het verweer dat er sprake was van verzwijging en de verzekeraar zich dus toch op uitsluiting van dekking zou hebben beroepen. Of dat het geval was, moest in de verdere procedure worden bewezen.

Vergoeding van onkosten niet begrepen in het loon

De opdrachtgever moet aan de opdrachtnemer de aan de opdracht verbonden onkosten vergoeden, voor zover die niet zijn begrepen in het afgesproken loon (art. 7:406 B.W.).

Deze kwestie kan onder meer aan de orde komen wanneer er sprake is van een opdracht aan een expediteur tot het inklaren van goederen. De expediteur wordt namelijk aangeslagen voor de fiscale heffingen via een “uitnodiging tot betaling” (UTB). De expediteur zal de opdrachtgever aanspreken tot het vergoeden van deze aan hem opgelegde kosten. Zie Rb. Rotterdam 11 juni 2008 (Eurotransit). De tussenpersoon van de importeur had daarbij overigens ook niet duidelijk genoeg aangegeven of hij daarbij zijn eigen principaal bond of hijzelf de opdrachtgever voor eigen rekening was van de expediteur (hierbij was dus tevens sprake van lastgeving door de importeur). Zie de pagina Lastgeving.

Hoofdelijke aansprakelijkheid

De opdrachtgever resp. de opdrachtnemer is krachtens de wet hoofdelijk aansprakelijk voor de nakoming van de overeenkomst, wanneer deze hetzij aan de zijde van de opdrachtgever of aan de zijde van de opdrachtnemer door meerdere personen wordt gegeven (art. 7:407 B.W.). In afwijking van de normale regels van aansprakelijkheid bij de maatschap is derhalve elke maat van de maatschap, die een opdracht aanneemt, hoofdelijk aansprakelijk voor de nakoming.

Beëindiging van de opdracht

Uitgangspunt van de wet is, dat de opdrachtgever de opdracht te allen tijde kan opzeggen (art. 7:408 lid 1 B.W.). Wanneer de opdrachtgever de opdracht anders dan in de uitoefening van een beroep of bedrijf verstrekt, kan van deze opzeggingsbevoegdheid en de wettelijke regel dat de opdrachtnemer bij opzegging geen vergoeding hoeft te betalen niet contractueel worden afgeweken (art. 7:408 lid 3 B.W. jo. art. 7:413 B.W.).

Onder de overeenkomst van opdracht valt ook het geven van een opleiding of cursus. Zie o.a. Rb. Amsterdam 1 augustus 2014 (Tio Teach/cursist): opleiding is vorm van opdracht en is altijd opzegbaar (dwingend recht).

Idem Rb. Den Bosch 27 september 2012 – opzegging cursus beveiliger; overeenkomst van opdracht steeds opzegbaar; rechtbank zal redelijke vergoeding onkosten ex art. 7:406 B.W. en naar redelijkheid vast te stellen deel van het loon bij het voortijdig einde van de opdracht ex art. 7:411 B.W. bepalen.

Redelijk loon bij voortijdig einde

Wanneer de opdracht voortijdig beëindigd wordt heeft de opdrachtnemer recht op een naar redelijkheid vast te stellen gedeelte van het loon (art. 7:411 B.W.).

Dwingend recht

De bepalingen inzake de overeenkomst van opdracht zijn van dwingend recht in de gevallen genoemd in art. 7:413 B.W..

Rechtspraak

Rb. Dordrecht d.d. 21 september 2011 (De Hypotheker Dordrecht/NN) – (art. 7:401 B.W.) de tussenpersoon dient de zorg van een redelijk handelend tussenpersoon in acht te nemen.

Rb. Midden Nederland van 15 juni 2016 – (kwalificatie) onderscheid tussen “algemene” overeenkomst van opdracht en agentuurovereenkomst; bescherming van de zwakkere partij bij kwalificatie.

Rb. Rotterdam 11 juni 2008 (Eurotransit) – (art. 7:406 lid 2 B.W.) aansprakelijkheid opdrachtgever voor kosten expediteur.

Rb. Amsterdam 1 augustus 2014 (Tio Teach/cursist) – (art. 408 B.W.en art. 4:413 B.W.) opleiding is vorm van opdracht en is altijd opzegbaar, bedingen in overeenkomst niet van toepassing (dwingend recht).

Rb. Den Bosch 27 september 2012 (cursist/Best Alert) – (art. 408 B.W.en art. 4:413 B.W.) opzegging cursus beveiliger; overeenkomst van opdracht steeds opzegbaar; rechtbank zal redelijke vergoeding onkosten ex art. 7:406 B.W. en vergoeding art. 7:411 B.W. bepalen.

Auteur & Last edit

[MdV, 19-10-2018]

0 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 50 votes, average: 0,00 out of 5 (0 votes, average: 0,00 out of 5)
You need to be a registered member to rate this.

Over Lawyrup

De website van Lawyrup bevat knowhow over vermogensrecht, civiel proces- en executierecht en insolventierecht. Elke Paragraaf, Afdeling, Titel en Boek van de wet heeft een pagina. Elke pagina geeft een toelichting op de wet met links naar de actuele wettelijke bepalingen op “wetten overheid”. Daarnaast behandelt Lawyrup de bijbehorende relevante rechtspraak met ECLI-links.