Collectief actierecht (art. 3:305a-305d B.W.)

Collectief actierecht (art. 3:305a-305d B.W.)

Inleiding collectief actierecht

Per 1 juli 1995 is de wettelijke regeling inzake het instellen van collectieve acties (massaschadeclaims) in de wet opgenomen in de titel Rechtsvorderingen. De regeling is vervat in vier bepalingen, art. 3:305a B.W. tot en met art. 3:305d B.W..

Art. 3:305a lid 2 B.W. stelt wel verplicht om te proberen eerst buiten rechte tot een regeling te komen. Ook een overheidsorgaan kan een collectieve vordering instellen ten behoeve van hen, wiens belangen haar zijn toevertrouwd (art. 3:305b B.W.).

Wanneer een regeling in der minne bereikt is, kan deze via de procedure van artikelen 7:907 t/m 7:910 B.W. algemeen verbindend verklaard worden, zoals o.a. bij DSB Bank is gebeurd. Zie de pagina Vaststellingsovereenkomst.

Arrest Consumentenbond/Nuts Ziektekostenverzekering N.V.

Het allereerste arrest van de Hoge Raad over een massaschadeclaim was het arrest d.d. 2 september 1994, inzake Consumentenbond/Nuts Ziektekostenverzekering (RvdW 1994, 165). De Hoge Raad paste daarbij de wettelijke regeling bij anticipatie toe.

In die zaak ging het om de vraag, of de Consumentenbond als belangenorganisatie een vordering kon instellen tegen Nuts Ziektekostenverzekering N.V. over een premieverhoging. De premieverhoging was opgelegd aan 65plussers, die als gevolg van een wetswijziging hun polis hadden omgezet in een standaardpakket. De verzekeraar had eerder toegezegd dat polisaanpassing mogelijk was zonder premieverhoging, maar hield zich daar niet aan. De Consumentenbond vorderde (1) een verklaring voor recht dat de verzekeraar niet bevoegd was tot de premieverhoging, (2) een bevel tot mededeling van die veroordeling aan de verzekerden en (3) premierestitutie.

De Hoge Raad vernietigt de beslissing van het Hof, die de Consumentenbond niet-ontvankelijk verklaarde. Volgens het Hof leende de aard van de rechtsbetrekking tussen de verzekerden en de verzekeraar (een contractuele verhouding) zich niet voor een collectieve actie. Bovendien vond het Hof dat er geen sprake was van een eenvormige groep consumenten met een eenduidig, collectief te beschermen belang. Volgens het Hof zouden er drie groepen te onderscheiden zijn: zij die de toezegging niet hadden opgevat als voor hen bindend, zij die de premieverhoging niettemin stilzwijgend aanvaard hebben en zij die uitdrukkelijk bezwaar hadden gemaakt. De Consumentenbond zou alleen voor die laatste groep collectief op kunnen treden. Nu bij de eis dit onderscheid niet gemaakt was, was de Consumentenbond volgens het Hof niet-ontvankelijk.

De Hoge Raad past voor het criterium, of een collectieve actie ook mogelijk is binnen contractuele verhoudingen, de maatstaf van art. 3:305a B.W. (anticiperend) toe. De wet onderscheidt niet tussen vorderingen uit overeenkomst of uit onrechtmatige daad, zodat een dergelijke vordering wel degelijk ook bij een contractuele verhouding kan worden ingesteld.

Verder oordeelt de Hoge Raad, dat ook de eerste twee door het Hof onderscheiden groepen er een gelijksoortig belang bij kunnen hebben, dat de premieverhoging in rechte wordt aangevochten.

Voorts constateert de Hoge Raad dat de Consumentenbond een rechtspersoon is, die zich volgens haar statuten en ook metterdaad toelegt op de behartiging van consumentenbelangen. Naar algemene maatstaven moet de Consumentenbond ook voldoende representatief geacht worden om ter bescherming van dergelijke belangen collectief in rechte op te treden. In cassatie wordt de Consumentenbond dus alsnog in haar vordering ontvangen.

Auteur & Last edit

[MdV, 9-04-2018]

1 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 51 vote, average: 5,00 out of 5 (1 votes, average: 5,00 out of 5)
You need to be a registered member to rate this.

Over Lawyrup

De website van Lawyrup bevat knowhow over vermogensrecht, civiel proces- en executierecht en insolventierecht. Elke Paragraaf, Afdeling, Titel en Boek van de wet heeft een pagina. Elke pagina geeft een toelichting op de wet met links naar de actuele wettelijke bepalingen op “wetten overheid”. Daarnaast behandelt Lawyrup de bijbehorende relevante rechtspraak met ECLI-links.